Hollanda’da Highly Skilled Migrant (HSM / kennismigrant) statüsüyle çalışan yabancılar için iş sözleşmesinin sona ermesi, yalnızca bir istihdam meselesi değil, aynı zamanda doğrudan oturum iznini etkileyen bir durumdur. Özellikle ASML, PHILIPS gibi büyük ölçekli işverenlerde yaşanan toplu işten çıkarmalar sonrasında bu konu çok sayıda çalışan için güncel hale gelmiştir.
Bu yazıda, HSM statüsüyle işsiz kalan bir kişinin:
- Hollanda’da ne kadar süre kalabileceğini,
- yeni işverenle başvuru şartlarını,
- iş bulunamaması halinde IND tarafından izlenen iptal prosedürünü
hukuki çerçevesiyle ele alıyoruz.
1. HSM ile İşsiz Kalınca Tanınan Süre (3 Ay Kuralı)
Hollanda göç mevzuatına göre HSM statüsü işe bağlı bir oturum iznidir. Bu nedenle:
- HSM statüsündeki bir kişi işini kaybettiğinde,
- En fazla 3 ay süreyle işsiz kalabilir,
- Bu 3 aylık süre, iş sözleşmesinin fiilen sona erdiği tarihten itibaren başlar.
Bu süre içinde yüksek nitelikli göçmen:
- Yeni bir işveren bulmalıdır ve
- Yeni işveren tarafından yeni bir HSM başvurusu yapılmalıdır.
Bu kural, IND uygulamasında esas ve genel kuraldır.
Uygulamada zaman zaman, IND’nin yoğun iş yükü nedeniyle 3 aylık sürenin bitiminde dosya hakkında hemen işlem yapamadığı görülebilmektedir.
IND, her halükârda:
- Oturum iznini geriye dönük olarak iptal eder,
- Bu da pratikte kişiyi, farkında olmadan yasal zeminsiz (rechtmatig verblijf olmadan) Hollanda’da kalmış duruma düşürebilir.
- ‘Residence gap’ yani yasal oturum boşluğu oluşabilir. Bu durum kişinin vatandaşlık ya da süresiz oturuma başvuru sürelerini sıfırlar.
Bu nedenle, 3 ay kuralının aşıldığı her senaryo yüksek hukuki risk içerir.
2. Yeni İşverenle ile Başvuru Yapılacaksa Aranan Şartlar
2.1. Tanınmış Sponsor (Recognised Sponsor) Şartı
Yeni işveren:
- IND tarafından tanınmış sponsor olmalıdır.
Tanınmış sponsor olmayan işverenlerle yapılan başvurular, standart yüksek nitelikli göçmen prosedürü kapsamında kabul edilmez. (Bkz: Türkiye-Ortaklık Hukuku istinası)
2.2. Maaş Şartı (Kritik Nokta)
Yeni iş sözleşmesindeki maaş:
- Başvurunun yapıldığı tarihte geçerli olan HSM maaş eşiğini karşılamalıdır.
Önemle vurgulamak gerekir ki:
- Uygulanan maaş eşiği, kişinin ilk kez HSM olduğu tarihteki maaş şartı değil,
- Yeni başvuru tarihindeki güncel maaş şartıdır.
Bu durum, özellikle uzun süredir HSM olarak çalışan kişiler açısından beklenmedik ret riskleri doğurabilmektedir.
3. Türk Vatandaşları İçin HSM Sonrası Olası Hukuki Seçenekler
HSM statüsüyle çalışırken işini kaybeden Türk vatandaşları açısından, Avrupa Birliği-Türkiye Ortaklık Hukuku (Ankara Anlaşması) kaynaklı olarak diğer ülke vatandaşlarından farklı ve daha geniş seçenekler gündeme gelir. Bu seçenekler dosya bazında değerlendirilmelidir.
3.1. Tanınmış Sponsor Olmadan Yeni İşverenle Başvuru İmkânı
Türk vatandaşları, belirli koşullar altında:
- Yeni bir işverenle,
- IND tarafından tanınmış sponsor olma şartı aranmaksızın,
çalışma izni başvurusu yapabilme imkânına sahiptir.
Bu durum başvurucunun ve işverenin mevcut durumuna bağlı olduğundan dikkatli değerlendirme gerekir.
3.2. Regular Employment (Loondienst) Statüsüne Geçiş
Belirli şartları sağlayan Türk vatandaşları için bir diğer önemli seçenek:
- Regular employment (arbeid in loondienst) statüsüne geçiştir.
Bu statüde:
- Tanınmış sponsor şartı aranmaz,
- HSM’ye özgü maaş eşikleri uygulanmaz.
- İşveren değişikliği daha serbesttir.
Ancak bu geçiş:
- Otomatik değildir,
- HSM statüsü sona ermeden veya hukuki boşluk oluşmadan doğru zamanda yapılmalıdır.
3.3. Self-Employed (Ankara Anlaşması) Başvurusu: Zaman Kazandıran Koruyucu Seçenek
HSM sonrası diğer seçeneklerin henüz netleşmediği durumlarda, Türk vatandaşları açısından self-employed (Ankara Anlaşması) başvurusu stratejik bir ara çözüm olarak değerlendirilebilir.
Bu başvuru:
- Asıl hedef bir girişimcilik faaliyeti olmasa dahi,
- Rechtmatig verblijf’in (yasal ikametin) kesintiye uğramaması için yapılabilir.
Bu özellikle önemlidir çünkü:
- Oturumda oluşacak kesinti,
- Süresiz oturum (permanent residence),
- Hollanda vatandaşlığı
hesaplamalarında geri dönülmesi zor sonuçlar doğurmaktadır.
Self-employed başvuruları:
- Çoğu dosyada “kalıcı çözüm” değil,
- Diğer seçenekler netleşene kadar zaman kazandıran ve hukuki zemini koruyan bir araç olarak kullanılmalıdır.
Yanlış kurgulanmış veya geç yapılan başvurular, bu avantajı tamamen ortadan kaldırabilir.
4. Türkiye Hollanda Hukuk Ofisi Olarak Biz Neler Yapıyoruz?
Türkiye Hollanda Hukuk Ofisi olarak:
- İşten çıkarılan HSM çalışanların mevcut oturum durumunu detaylı analiz ediyoruz,
- HSM devamı, regular employment veya diğer uygun başvuru yollarını dosya bazında değerlendiriyoruz,
- Yanlış başvuru nedeniyle hak kaybı yaşanmaması için en uygun hukuki stratejiyi belirliyoruz.
Hizmetlerimiz, Türkiye barolarına kayıtlı ve Hollanda ile Türkiye’de faaliyet gösteren Türk avukatlar aracılığıyla sunulmaktadır, iletişim sekmesinde yer alan numaralar üzerinden WhatsApp yoluyla bize ulaşın.
Türkiye Hollanda Hukuk Ofisi
Av. Burçak Gençeroğlu Sayar
SIKÇA SORULAN SORULAR (SSS)
HSM ile işsiz kalınca Hollanda’da ne kadar süre kalabilirim?
HSM statüsünde işini kaybeden kişiler en fazla 3 ay işsiz kalabilir. Bu süre, iş sözleşmesinin fiilen sona erdiği tarihten itibaren başlar.
IND yoğunluk nedeniyle 3 ay bitince hemen işlem yapmazsa “ek süre” olur mu?
Hayır. IND bazen hemen işlem yapamayabilir; ancak her hâlükârda geriye dönük iptal uygulayabilir. Bu durum pratikte kişiyi farkında olmadan rechtmatig verblijf olmadan bırakabilir.
“Residence gap” nedir ve neden önemlidir?
Residence gap, yasal oturum boşluğu oluşmasıdır. Bu durum, vatandaşlık veya süresiz oturum başvurularında sürelerin kesintiye uğramasına neden olabilir.
Yeni işverenle HSM başvurusunda maaş şartı hangi tarihe göre değerlendirilir?
Yeni HSM başvurusunda maaş şartı, başvurunun yapıldığı tarihte geçerli olan güncel HSM maaş eşiğine göre değerlendirilir. Önceki HSM maaşı dikkate alınmaz.
Geri bildirim: Hollanda’da Türk Vatandaşları İçin TWV (Çalışma İzni) Muafiyeti ve 3 Yıl Kuralı Nedir? - Hollanda Hukuk
Geri bildirim: Ankara Anlaşması Yüksek Nitelikli Göçmen (HSM) Oturumu - Hollanda Hukuk